МОҲИ РАМАЗОН-- ИСТИҚБОЛ ВА ЗИНДА ДОШТАНИ ОН

Муаллиф:
Шайх Абдуллоҳ Ҷибрин
Аз арабӣ тарҷумаи:
Муҳаммадиқболи Садриддин

Ҳамди беҳад Худованди бахшандаро, ки моҳи Рамазонро бартарӣ дод ва дар он Қуръонро ҳамчун роҳнамо барои мардум ва ҷудосозандаи ҳақ аз ботил фурӯ фиристод.Меситоям Ӯро ва шукр мегӯямаш бар ин фазилати бузург ва ин миннати бепоён.Шаҳодат медиҳам бар ин, ки нест маъбуде ба ҷуз Худованди якто ва бешарик, ки муназзаҳ аст аз мислу монанд ва гувоҳӣ медиҳам бар ин, ки Муҳаммад (с) банда ва фиристодаи Ӯ ва беҳтарини фарзандони Аднон аст. Дуруди бепоён ба Ӯ ва аёли байт ва асҳоби Ӯ бод.
     Аммо баъд: «Эй бандагони Худованд, битарсед аз Худо ба ваҷҳе, ки сазовори тарсидан аст ва аз ин дори фонӣ бо неъмати Имон биравед. Пас фармонбардории амри Ӯро кунед, то аз сарпечӣ ва зиёнкорӣ эмин бимонед. Дар ҳама ҳолатҳо ба зикри Худо машғул бошед, то аз ҷумлаи ғофилон нагардед. Шукргузори неъматҳои Ӯ бошед, то аз ҷумлаи носипосон нагардед ва огоҳ бошед, эй бандагони Худо, Парвардигор мову шуморо барои ибодат офарида ва ба яктопарастӣ ва итоъат амр намудааст».
        Ба таҳқиқ Худованд неъмати бузургеро барои мову шумо арзонӣ намудааст: чун мову шумо ба моҳи мубораки Рамазон расидем, ки барпо доштани он бо тоъат ва ибодат неъмати бузург ва бартарии зиёде дорад, барои шахсе, ки бар он муваффақ гардад. Чунки дар ин моҳи муборак сабабҳои мағфирати гуноҳон ва сабабҳои озод шудан аз оташи дӯзах вуҷуд дорад.
      Пас шахсеро, ки Худованд умрашро дароз намуда, ба ин моҳи муборак расонд ва шабҳои пурбаракату рӯзҳои пурфайзи онро дарёфт, дар ҳақиқат он шахсро Худованд бо бисёр фазилатҳое икром намудааст, ки ғайри ӯро аз он маҳрум гардонидааст. Бисёр шахсоне ҳастанд, ки аҷали эшон пеш аз қудуми моҳи шарифи Рамазон даррасид ва аъмолашон хотима ёфт.
        Каломи Худованд:
      «Моҳи Рамазон, ки дар он барои роҳнамоии мардум ва баёни роҳи равшани ҳидоят ва ҷудо сохтани ҳақ аз ботил Қуръон нозил шудааст, пас ҳар кас, ки моҳро бубинад, бояд, ки дар он рӯза бидорад. Ва ҳар кас, ки бемор ё дар сафар бошад, ба ҳамон адад аз рӯзҳои дигар. Худо барои шумо хостори осоиш аст, на сахтӣ ва то он шуморро комил созед. Ва Худоро ба он сабаб, ки роҳнамоиятон кардааст ба бузургӣ ёд кунед ва шукр гўед!»
                                                                                       (Сураи Бақара, ояти 185).
           Ин моҳест, ки саршор аз аъмоли нек ва пурбаракат, моҳи қабули дуъоҳо, моҳи дастгирии ҳоҷатмандон, моҳи озод шудани гарданҳо аз гуноҳон аст, моҳест, ки аз аввал то ба охир лаҳзаҳои гаронбаҳо дорад, моҳест, ки дар он шабе вуҷуд дорад, ки аз ҳазор шаб беҳтар аст. Шахсе. ки аз хайру баракати он шаб маҳрум гардад дар ҳақиқат аз нафъи бузурге маҳрум гаштааст. Шахсе, ки як хислати некеро дар моҳи мубораки Рамазон барои ризои Худованд анҷом медиҳад монанди касест, ки амали фарзиро дар хайри Рамазон анҷом додааст ва шахсе, ки амали фарзиро дар ин моҳ анҷом диҳад, монанди шахсест, ки ҳафтод амали фарзиро дар ғайри ин моҳ анҷом додааст. Моҳи мубораки Рамазон моҳи сабр аст ва ҷазои сабр, ҷаннат аст. Моҳи мубораки Рамазон моҳи баробарӣ байни мусалмонон аст.
 Моҳест, ки ризқи мӯъмин меафзояд.
        Шахсе, ки дар ин моҳ рӯзадореро ифтор медиҳад Худованд гуноҳи ӯро мебахшад ва аз оташи дӯзах наҷоташ медиҳад, гарчанде ифтори додаи ӯ ба миқдори ҷуръаи об ва пиёлаи шир бошад ва шахсе: ки рузадореро таъом дода сер мекунад, рӯзи қиёмат Худованд ӯро аз ҳавзи Паёмбараш (Кавсар) сероб мегардонад.
       Моҳи мубораки Рамазон моҳест, ки даҳ рузи аввалаш раҳмат ва даҳ рӯзи миёнааш мағфират ва даҳ рӯзи охираш озодӣ аз оташи дӯзах аст. Даҳ рӯзи аввал рахмат барои тамоми мӯъминон аст. Худованд бо фазлу карами бепоёнаш онҳоро раҳмат мекунад, чунки Ӯ раҳиму карим аст. Даҳ рӯзи миёнаи ин моҳ мағфират ва бахшиш барои гунаҳкорон аст, яъне касоне, ки даст ба мухолафати фармудаҳои Худо задаанд ё хатое содир намудаанд. Пас ҳангоме, ки тавба намуда, ба сӯи Парвардигори хеш рӯй меоваранд дар ин моҳи Рамазон Худованд гуноҳҳои онҳоро мебахшад ва тавбаашонро қабул менамояд. Инчунин дар даҳ рӯзи охири ин моҳ Худованди муттаъол гунаҳкоронро аз ҳалокат озод намуда, барои дохили ҷаннат намудан, омода месозад дар ҳоле, ки ба гуноҳҳои пешинаашон барнагарданд. Дар ин маврид ривояте вуҷуд дорад, ки Худованд дар ҳар шабе ба вақти ифтор ҳазор ҳазор (яъне як миллион) бандаро аз оташи дӯзах озод менамояд, чун охирин шаб фаро расад Худованд ба микдоре, ки аз аввали моҳ то охири моҳ озод намуда буд ба ҳамон микдор бандагонро озод менамояд. Пас, биёед барои дарёфти ризои Худованд кӯшиш намоем зеро, ки Ӯ тавбаи бандагонашро мепазирад. Дар фазилати моҳи мубораки Рамазон аз он Ҳазрат (с) ривоят шудааст.
       «Ҳар вакте, ки моҳи Рамазон медарояд дарҳои ҷаннат кушода ва дарҳои дӯзах баста мегардад, ва шайтонҳо ҳамагӣ баста мешаванд. Дарвозаҳои раҳмат боз мегардад ва ҳеҷ яке он пӯшида намешавад ва шайтонҳо ба занҷир кашида мешаванд».    Ҳамаи ин фазлу раҳмати Худованд ба хотири он аст, ки шайтонҳо дар ин моҳи муборак барои аз роҳи рост дур намудани уммати Муҳаммад (с) имконият надошта бошанд.     Дар ҳар рӯзе аз рӯзҳои моҳи мубораки Рамазон нидокунандае нидо мекунад:
      «Эй ҷӯяндаи хайр, бишитоб ва истиқбол кун ва эй ҷӯяндаи шар, кутоҳдаст шав!» ва дар ҳар шабе аз шабҳои ин моҳ Худованди муттаъол бандагонашро аз оташи дӯзах наҷот медиҳад, пас барои мусалмон лозим аст, ки тавба намуда, тавассути корҳои неке, ки Худованд иҷрои онро аз бандааш дӯст медорад, рӯй ба даргоҳи Худои бениёз биёрад. Ва ба сабаби тавбаи бандагон Худо гуноҳонашонро бахшида, аз оташи дӯзах наҷоташон медиҳад. Аз ин рӯ бандагон дар ин моҳи муборак бояд ба Худованд наздикӣ ҷӯянд ва ризои Ӯро дарёбанд. Бар эшон лозим аст, ки дар ин моҳи муборак тавбаи насуҳ намуда, аз он хатоҳову кӯтоҳиҳое, ки содир намудаанд, пушаймон гарданд. Инчунин бар мусалмонон лозим аст, ки бо парвардигорашон аҳд намоянд, ки то охири ҳаёташон ба амалҳои нек идома медиҳанд, то ба ин васила Худованд амалҳову тоъату ибодати онҳоро бипазирад ва гуноҳонашонро биомӯрзад,бешак , раҳиму карим аст. Инчунин ҳар мусалмон бояд дар ин моҳи муборак бештар ба корҳои хайр машғул бошад ва тавба намояд:, то Худованд аз азобе, намояд. Худованди муттаъол мусалмононро ба шитофтан ба сӯи корҳои хайр дар ин моҳи муборак амр намуда, фармудааст:
 Каломи Худованд:
      "Бар якдигар пеша гиред барои омӯрзиши Парвардигори хеш ва расидан ба он биҳишт,ки паҳнояш ба қадри ҳамаи осмонҳову замин аст ва барои парҳезгорон муҳайё шудааст, он касон, ки дар тавонгариву тангдастӣ инфоқ мекунанд ва хашми хеш фурӯ мебаранд ва аз хатои мардум дармегузаранд. Худо накӯкоронро дӯст дорад! Ва он касон. ки чун коре зишт кунанд ё ба худ ситаме кунанд, Худоро ёд мекунанд ва барои гуноҳҳои хеш омӯрзиш мехоҳанд ва кист ҷуз Худо, ки гуноҳонро биёмӯрзад. Ва чун ба зиштии гуноҳ огоҳанд, дар он чӣ мекарданд, пой нафишуранд."
                                                                 (Сураи Оли Имрон: ояҳои 133:-135)

      Пас бар ҳар мусалмон лозим аст, ки вақтҳои пурфайзу пур-баракати ин моҳро ғанимат шуморад зеро, ин моҳи муборак ҷойнишине надорад, ки чунин фазилатҳоро доро бошад.
       Рӯзҳои ин моҳи муборак фазли зиёде доранд, ки агар шахсе аз он рӯзҳо истифода намуда, тавбаву надомат намояд ва аз маъсият даст бардорад Худованд гуноҳҳои ӯро меомӯрзад ва худашро мавриди раҳматаш қарор дода, аз азоби дӯзах наҷот медиҳад. Аммо шахсе, ки аз ин рӯзҳо истифода наменамояд ва ба беҳудагардиву хӯшгузарониҳои дунявӣ идома медиҳад. бешак, ӯ ҳангоме, ки гуноҳҳои тавбакунандагон бахшида мешаванд пушаймон мешавад ва ин пушаймонии ӯ дар ҳолест, ки гунаҳкороне монанди ӯ аз фазл ва бахшиши Худованд маҳрум
шудаанд. Пас, эй бандагони Худо!худ ба хулосае биёед, шахсе, ки дар чунин моҳи пурфайзу баракат моҳи бузург гуноҳонаш омӯрзида нашаванд пас кадом вақт омӯрзида мешаванд.
      Дарахте,ки мева надорад, фоида надорад сазовор нест ҷуз ин, ки ҳезуми оташ гардад. Дар ривояте омадааст вақте ки Ҳазрати Муҳаммад (с) ба минбар боло мешуданд гуфтанд:
- «Омин, Омин, Омин» сабаби чунин омин гуфтанашро пурсиданд:
Эшон фармудан: «Ҷабраил(с) омаду маро гуфт:
    - Эй Муҳаммад,хору залил ва аз раҳмати Худованд дур бод шахсе, ки моҳи мубораки Рамазон бар ӯ медарояду ба интиҳо мерасад ва ҳеҷ гуноҳи ӯ бахшида намешавад. Эй Муҳаммад, омин: Бигӯ! Пас ман омин гуфтам. Ба ҳамин шакл Паёмбар (с) тамоми ҳадисро баён намуданд. Бидуни шак ин ҳадис далел бар он аст, ки моҳи мубораки Рамазон моҳи омӯрзиши гуноҳон аст. Пас шахсе, ки ворид ба моҳи мубораки Рамазон шавад ва бо вуҷуди ин ба корҳои зишту пур аз маъсият идома диҳад ин тоифа мардум аз ҷумлаи маҳрумшудагон аз раҳмати Худованд мебошанд. Ба таҳқиқ Паёмбари акрам (с) айёми омӯрзиши гуноҳонро баён намуда, моҳи мубораки Рамазонро аз ҷумлаи он айём зикр карда,
Эшон фармудаанд:
       «Касе,ки Рамазонро аз рӯи имон ва ихлос рӯза гирад гуноҳи гузаштааш омӯрзида мешавад».
        Шарҳ ва маънои ҳадис ин аст, ки бояд шахсро имони ба Худованд доштааш ба рӯза гирифтан водорад. Дар ҳоле ки тасдиқ мекунад,
ки Парвардигори ӯ ба ин ибодат ӯро амр намудааст. Инчунин тасдиқ кунад, ки бидуни рўзаи моҳи шарифи Рамазон исломи шахс комил намегардад. Ва рӯзаашро холисан барои касб намудани аҷру савоб гирифта бошад, на барои риё ва худнамоӣ.Пас шахсе, ки ба ин минвол моҳи Рамазонро рӯза гирифта, аз хӯрданиҳову, нӯшиданиҳо худро боз
медорад, чашмонашро аз назар кардан сӯи он чӣ Худованд ҳаром гардонидааст нигоҳ медорад ва гӯшҳояшро аз шунидани ғино ғайбату
тӯҳмат ва забонашро аз суханони бад, ғайбату суханчини
ва монанди инҳо боз медорад мувофиқи фармудаи Расули акрам (с) гуноҳҳояш омӯрзида мешавад. Аммо шахсе, ки ба ин шакл рӯзаашро комил насохт ва ё онро муҳофизат накард ва рӯзааш дар ӯ асаре нагузошт, пас ин рӯзааш барои ӯ баҷуз дурӣ аз Худованд чизе дигаре
ба бор нахоҳад овард. Тавре, ки маълум гашт рӯза доштан яке аз сабабҳои асосии мағфирати гуноҳон аст.
          Паёмбари гиромӣ (с) сабабҳои дигари мағфирати гуноҳон, монанди бо имону ихлос рӯза гирифтан, бо ихлоси том шаби Қадрро зинда доштан, инчунин дар роҳи хайр садақа ва нафақа кардан, бештар дуъо ва зикри Худованд намуданро зикр кардааст. Ҳамаи ин аз амалҳое ҳастанд, ки Худованд анҷоми ихлосмандонаи онро сабаби мағфирати гуноҳон ва озод намудан аз оташи дӯзах гардонидааст Пас, шахсе, ки чунин моҳи бузург ба ӯ муяссар гашт ва сазовори мағфират нашуд, ба таҳқиқ . аз фазлу раҳмати Худованд дар ин моҳи бузург маҳрум гаштааст. Барои мусалмон ва бандагони Худованд лозим аст, ки ин моҳи бузургро истифода баранд. Худованд (Ҷ) дар ҳар замон мавсимҳо дорад, мавсимёои бахшиши гуноҳон:,мавсими раҳмат, мавсими бахшиши ризқу рӯзӣ, мавсими фазл.
Пас, бояд бандаи мусалмон тавбаи содиқ намуда, ба сӯи Парвардигори хеш баргардад, то сазовори аҷру савоби бузург шавад. Ба ҳамин шакл моҳи мубораки Рамазон аз ҷумлаи ибодатҳоест, ки бандаи мусалмон тавассути он ба Парвардигораш бо рӯза доштан дар ин моҳ, ки яке аз фарзҳои асосии ислом аст, ба зинда доштани шабҳои он бо умеди пок шудан аз маъсият ва гуноҳҳо, хайру саховат ва нафақа намудан дар роҳи ризои Худо бо умеди сазовор шудан ба фазлу карамаш ва бо тиловати Қуръон ва тафаккур ва тадаббур намудан дар ояҳои он наздик мешавад.
       Ҳамаи ин аъмолро бандаи мусалмон дар моҳи Рамазон анҷом медиҳад. Инчунин аз ҷумлаи ибодатҳои моҳи мубораки Рамазон зинда доштани шабҳои он аст, ки ин ибодат василаи наздик шудан ба Худованд мегардад. Паёмбар (с) фазилати зиндадории шабҳои Рамазонро баён намуда, худашон ин амалро анҷом додаанд ва уматонашро ба он ташвиқу тарғиб кардаанд.
Эшон фармуданд:
       «Касе, ки Рамазонро аз рӯи имон ва ихлос рӯза гирад гуноҳи гузаштааш омӯрзида мешавад».
Боз фармудаанд:
   «Ба таҳқиқ Худованд рӯза доштани моҳи мубораки Рамазонро ба шумо фарз гардонид ва ман зинда доштани шабҳои онро ба шумо суннат гардонидам». Инчунин аз эшон ривоят шудааст:
«Ба таҳқиқ Худованд рӯза доштани моҳи мубораки Рамазонро фарз ва зиндадории онро нафл ва татаввуъ гардонидааст».Худованд бандагонашро хабар медиҳад, ки зиндадории шабҳои Рамазон, ки аз ҷумлаи навофиланд ва аз сабабҳои мағфирати гуноҳон ва пок шудан аз хатоҳову иштибоҳот аст аз ин рӯ аҷри бузург ва савоби зиёд дорад.
Барои омӯрзиши гуноҳ дар ин моҳи муборак се шарт вуҷуд дорад:
1. Пойдорӣ ва зиндадории ин моҳ.
2. Имону ихлос доштан ба он.
3. Иҳтисоб, яъне аҷру подоши онро аз Худованд холисона хостан ва ба
умеди он тоъату ибодат ба ҷо овардан.
Пас, шахсе, ки ин се шартро бо нияти нек пурра менамояд, умед аст, ки гуноҳҳои ӯ бахшида мешаванд. Пас лозим аст, тамоми шабҳои Рамазонро зиндадорӣ намоем ва он
аъмоле, ки дар вақти зиндадорӣ аз мо талаб карда шудааст,ж анҷом диҳем ва инчунин лозим аст, ки шахси шабзиндадор тасдиқ намояд, ки ин амалаш тоат ва ибодат ва василаи наздикшавӣ ба Худованд мешавад. Инчунин барои шахсе, ки Рамазонро бо тоату ибодат барпо медорад лозим аст, ки аз фазлу карами Худованд умед дошта, ба хатову кӯтоҳии хеш эътироф намояд ва ба Худованд иътимод дошта бошад. Танҳо Ӯст, ки гуноҳҳои моро меомӯрзад, тоъату ибодатамонро
қабул намуда, аҷри беҳисоб ато менамояд. Ҳар вақто, ки бандаи мусалмон ба ин шакл моҳи мубораки Рамазонро ба анҷом расонад умед аст, ки гуноҳҳояш омӯрзида шавад. Аз Паёмбари бузургвор ривоят шудааст, ки фармудаанд:
    «Намозҳои панҷгона, аз ҷумъа то ҷумъаи дигар ва аз Рамазон то Рамазон пушонандаи (аз байн барандаи) он чӣ дар байнашон ҳастанд (яъне гуноҳҳо) дар сурате, ки аз гуноҳи кабира парҳез карда шавад;
    Ба ҳамин шакл амалҳое, ки дар боло зикр намудем гуноҳҳои моро дур мекунад, ба шарте, ки аз гуноҳои кабира бипарҳезем.
    Тавре, ки дар боло гузаштем рӯза доштани ин моҳи муборак бедорхобӣ дар шабҳои он ва дар шаби Қадр аз сабабҳои омӯрзиши гуноҳҳо маҳсуб мешаванд. Инчунин дигар амалҳои нек:
Монанди садақа ва нафақа кардан дар роҳи Худо, дуъову зикр ва анҷом додани аъмоли нек, парҳез намудан аз гуноҳ, дурӣ ҷӯстан аз амалҳои ғайри шаръӣ. Бидуни шакку тардид намози шаб аз ҷумлаи аъмоли қаблан зикршуда мебошад, намози шабҳои Рамазон бисёр бофайзу баракат аст. Худованд хабар додааст, ки Қуръони каримро дар ин шабҳо нозил намудааст, ва шаби Қадр, ки беҳтар аз ҳазор шаб аст аз ҷумлаи ин шабҳост. Яке аз ҳикматҳои Худованд дар муайян намудани шаби Қадр ин аст, ки мусалмонон ҷаҳду кушиш намуда, ба қадри тавоноияшон ин шабро бо тоъату ибодат зиннат диҳанд,то Худованд барояшон аҷри бузург насиб гардонад.
        Ба таҳқиқ Худованд касонеро, ки дар кори савоб ҷаҳду кушиш менамоянд сутудааст:
      Худованди муттаъол дар Қуръони маҷид мефармояд:
    «Ононе, ки шабҳояшонро дар ҳоли саҷда ва рост истодан ба хотири Худо мегузаронанд»
         Худованд ин ду рукни намоз, яъне саҷда ва қиём (рост истодан)-ро махсус зикр намудааст, чунки дар намоз дигар рукнҳо, монанди азкору дуъоҳо, қироат ва шикастаҳолӣ намудан мавҷуданд, лекин ин ду рукн дар намоз асосӣ ва беҳтарин аркон ба ҳисоб мераванд.
Ҳамингуна Аллоҳ субҳонаҳу ва таъоло бандагонеро, ки аҳли савоб ва аҳли ҷаннат мебошанд зикр намуда, мефармояд:
         Каломи Худованд:
        «Аз бистари хоб паҳлӯ тиҳӣ (бедорхобӣ) мекунанд, Парвардиго-рашонро бо биму умед илтиҷо мекунанд ва аз он чӣ ба онҳо додаем, садақа мекунанд. Ва ҳеҷ кас аз он мукофоте аз хӯшиву хурсандӣ хабар надорад, ки ба подоши корҳое, ки мекарда, барояш пинҳон карда шудааст!.
                                                                    (Сураи Саҷда: ояҳои 16-17).
       Худованд хабар медиҳад, ки аз ҷумлаи амалҳои аҳли ҷаннат ва аҳли савоб ин аст, ки дар ҷойгаҳи хобашон итминон (оромиш) надоранд. Ҳамаи ин ба сабаби он аст, ки эшон аз Худованд умеди аҷру подош доранд.
Инчунин Худованд парҳезгоронро чунин меситояд:
         Каломи Худованд:
     "Як ҳиссаи каме аз шабро хоб мекарданд ва дар вақти саҳар истиғфор менамуданд"
           Яъне шабҳо бо ҷаҳду кушиш тоату ибодат ва намозгузорӣ машғул мешуданд ва дар охири шаб нишаста истиғфор менамуданд, монанди ин, ки гунаҳкор бошанд. Чунин аст ҳоли бандагони солеҳи Худованд.Онҳо амалҳои хайр зиёд анҷом медиҳанд, худро гунаҳкор ҳисобида боз истиғфор менамоянд. Ҳарвақто ки банда чунин бошад Худованд аз ӯ амалашро қабул намуда, аҷру савобашро дучанд медиҳад.Худованд Паёмбарашро ба истод шудан (қиём) амр намуда, мефармояд:
        Каломи Худованд:
        «Эй ҷома бар худ печида, шабро зинда бидор, магар андакеро,
нимае аз онро ё андаке аз нима кам кун, ё андаке бар нима бияфзой ва Қуръонро шумурдаву равшан бихон».
                                                                           (Сураи Муззаммил, оятҳои 1-4)
           Ба ҳамин шакл Аллоҳ Расули акрам (с)- ро чунин амр намуд, то онро анҷом диҳад ва ба таҳқиқ Паёмбар (с) фармудаи
Парвардигорашро ба ҷо овард ва онро татбиқ намуд. Ин буд, ки эшон бештари соатҳои шабро зиндадорӣ мекарданд ва кам хоб мерафтанд, пайваста бо намозу тоату ибодаташ дар тамоми давраи нубувваташ ба Худованд наздикӣ ҷӯстанд, яъне баъд аз ин, ки ба эшон ваҳй фиристода шуд, зеро ин сура дар ибтидои нузули ваҳй нозил гардид.
        Баъдан Паёмбар (с) пайравӣ аз ин амр намуданд тавре, ки ровиёни сирати эшон ба мо ривоят мекунанд Расули акрам (с) умматонашро ба зинда доштани шабҳо ташвиқу тарғиб намудааст, аз эшон собит шудааст, ки фармудаанд: «Беҳтарин намоз баъд аз намозҳои фарзшудаи панҷгона намози  шаб аст».
           Инчунин ҳангоме, ки эшон фазоили аъмол аъмоли некро баён намуданд шабзиндадории шахсро зикр карданд ва ояти сураи саҷдаро қироат намуданд, ки чунин аст.
       Каломи Худованд:
          «Дур мемонад паҳлуи эшон аз хобгоҳ».
          Яъне, ин аз беҳтарин амалҳо ба ҳисоб меравад. Аз Паёмбар (с) ривоят шудааст, ки дар шабҳои Рамазон намозҳои тулонӣ
доштанд.
                  Ривоят аст, ки эшон дар як шаб сураҳои Бақара, Нисо ва Оли Имронро дар як ракаъат хондаанд. Эшон бо тааммул қироат
мекарданд ва баъд аз тиловати ҳар ояти раҳмат аз Худованд раҳмату мағфират мепурсиданд ва баъд аз қироати ояти азоб аз Худованд паноҳ меҷӯстанд. Баъд аз он эшон рукуъ мекарданд ва рукуъашон тулонӣ буд.
         Ҳамчунин ракаъати дуввумро монанди аввал адо мекарданд. Бешак Паёмбари (с) аз ин ибодат лаззат мебурданд ва як навъ
роҳат ва оромӣ барояшон пайдо мешуд. Ёрони эшон низ чунин буданд тавре, ки Қуръони карим хабар медиҳад: 

Намози шаб

Намози шаб ин хамон намози тахаччуд аст, ки фазилати бехад бузург дорад. Ва ё онро салотул-лайл мегуянд. Дар мохи мубораки Рамазон киёми шаб, яъне таровех хам хамин хукмро дорад, иншоаллох!
Шайх Умар Абдулкофи (яке аз олимони ислом) мегуяд: Хонахое, ки дар онхо намози шаб хонда мешавад, нуре аз он хорич мешавад, ки ахли осмон, яъне малоика, он нурро мебинанд. Он гунае, ки мо инсонхо ьа осмон менигарем ва ситорагонро мебинем. Хамоно малоика хам аз осмон ба хонахое, ки дар онхо намози шаб побарчост, менигаранд.

 Чои шигифти ва тааччуб аст, ки малоика хар руз хонаат, ки дар он намози шабро барпо мекуни, одат мекунанд ва агар як шаб намозро барпо накарди, чуёи холат мешаванд, ба хотири ин, ки хонаатро торик мебинанд, нури хонаатро дар он шаб рушан намебинанд. БА малоика гуфта мешавад, ки фалони имруз ба он хотир намози шабро адо накардаст, ки бемор аст, ё норохати ва мушкилие уро пеш омадааст. Баъд аз ин хабар, малоика барои ту дуо ва шифои очилро аз даргохи Парвардигор хостор мешаванд, ба хотири шавке, ки дубора аз хонаат нур бадар шавад.

 Аз шогирди Имом Абулхасан пурсида шуд:- Вакте, ки Имом Абулхасан хоби баъд аз маргашро дида буд, чи гуна васф мекард? Шогирдаш чавоб дод: - Ба Худои замину осмон савганд! Хеч чизе гайр аз ракъатхое, ки дар охири шаб адо мекардем ва мардум дар хоби амик буданд, ба додамон нарасид. Нури кабрхоро пайдо накардем, магар ба василаи киёми лайл-намози шаб

 Расулуллох (с) фармудаанд: - Салом кунед,  ба мискинон гизо дихед ва намози шабро адо намоед, дар хангоме, ки мардум дар хобанд. Агар ин амалхоро анчом дихед, ба бихишти барин ворид мешавед ва хамоно шумо дар амну саломатии комил хастед.

 Эй бародарон ва хохарони гироми! Оё метавонем хонахоямонро ба василаи барпо кардани намози шаб, мисли ситора нурони гардонем, то ахли осмон ба он бингаранду дар орзуи он нурхо бошанд? Ва агар рузе, мабодо ин нур хомуш гардад, ахли осмонхо шафоату афвро аз даргохи илохи бароямон хостор бошанд.

Азизони ман! Мо чи чизеро аз даст медихем? Агар рузе соатро 10 дакика монда, ба намози субх биштобем? Онгох бедор шавему дар торикии шаб, дар баробари Худованди таоло хузуъу хушуъ дошта бошем .

     Оё медонед, ки узвхои бадани инсон баъд аз вафоти инсон то чи муддате боки мемонанд?

  - Калб                 - 10 дакика;

 - Акл                    - 20 дакика;

  - Чашм               - 4 соат;

  - Пуст                  - 5 руз;

   - Устухон              -30 руз

  - Амали нек          - то рузи киёмат

Ва хисобу китоб дар натича. Чизе, ки мондагортарин асту ба додамон мерасад, хамон амали не каст. Намози шаб яке аз он аъмоли нек аст ва то замоне, ки калбат дар холи тапиш аст, барои охиратат талош кун ва бигу: «Ло илоха иллаллоху Мухаммадун расулуллохи»

 Азизонам! Кабр садо мезанад ва ба майит мегуяд:

 - Ман хонаи танхои хастам, касеро муниси худ карор дех. Тиловати Куръон дар кабр муниси ту хохад буд.

Дубора садо мезанад:

- Ман хонаи торику вахшатнокеам, маро ба намози шаб нурони кун.

Боз садо мезанад:

-Ман хонаи хоки хастам, фаршам аз хок аст, фаршатро аз амали нек карор бидех.

Боз мегуяд:

- Ман хонаи мори афъи ва вахшат хастам, тарёк бо хуб бигир. Ва он тарёк «Бисмиллох.» аст, ки намегузорад осебе ба ту расад ва наздикат шавад.

Мегуяд:

-Ман хонаи Накиру Мункарам, ки суолат мекунанд. Шаходатайнро бештар ба забонат биовар.

Азизонам! Биёед тушаи охиратамонро пур созем, ки бо итминони комил ва оромиши комил дар кабр дафн шавему дар баробари ин бахронахо ба рохати бигзарем.

Аниси қалби худ танҳо Худо кун,
Худоро дар дили шабҳо садо кун.
Зи хавфи Ҳак агар ашке бирези,
Ба ҳоли дӯстонат ҳам дуъо кун!

        

Аз суханони Махатма Ганди

Аз гунох танаффур дошта бош, на аз гунохкор.

*  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *

Агар рузе душман пайдо карди, бидон ки дар расидан ба хадаф муваффак будаи.

 *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *

Агар рузе тахдидат намуданд, бидон ки дар баробарат нотавонанд.

*  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *

Агар рузе хиёнат диди, бидон киматат болост.

*  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *

Агар рузе таркат намуданд, бидон  бо ту будан лаёкат мехохад.

*  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *

Озмуни чумхуриявии "Хифз ва кироати Куръони мачид"-соли 2012

Рузхои 23 ва 24 июн дар Масчиди марказии шахри Душанбе, озмуни чумхуриявии "Хифз ва кироати Куръони мачид" баргузор гашт. Дар озмун, кариб 100 нафар довталабон дар 5 ришта:

1. Хифз ва кироати 10 чузъи Куръон бо риояи тачвид.

2. Хифз ва кироати 20 чузъи Куръон бо риояи тачвид.

3.  Хифз ва кироати кулли Куръон бо риояи тачвид.

4. Хифз ва кироати кулли Куръон бо риояи тачвид бо зикри сахифа ва оят.

5.  Хифз ва кироати кулли Куръон бо риояи тачвид ва тафсири Куръон.

 Дар рузи 23 июн озмун соати 9 сар шуда, аввалан, аз пурсиши довталабон дар риштаи Хифз ва кироати 10 чузъи Куръон бо риояи тачвид шуруъ гашт. Баъди пешин, озмун давом намуда, хамчунин пурсиши довталабон аз риштаи Хифз ва кироати 20 чузъи Куръон бо риояи тачвид ва баъдаш аз пурсиши довталабон дар риштаи Хифз ва кироати кулли Куръон бо риояи тачвид давом ёфт. Озмун дар рузи 23 июн то соати 6 20, то саршавии намози аср давом ёфт.

Дар рузи 24 ум бошад, озмун аз соати 9-и сахар ба кори худ идома дода, аз риштаи  Хифз ва кироати кулли Куръон бо риояи тачвид бо зикри сахифа ва оят огоз намуд. Баъди ин ришта, озмун дар риштаи  Хифз ва кироати кулли Куръон бо риояи тачвид ва тафсири Куръон идома ёфт. Инчунин, аз риштаи Хифз ва кироати кулли Куръон бо риояи тачвид он нафароне, ки дируз иштирок надоштанд, довталабон пурсида шуданд. 

 Нуктахои чолиби озмун, он буд, ки ин озмуни имсола аслан, озмуни интихоби мебошад, ки барои озмуни байналмиллали, ки хушбахтона имсол рузхои 5-6 июл бо ташаббус ва дастгирии Президенти кишвар Эмомали Рахмон баргузор мегардад. Аз ин панч ришта, хамаги 13 нафар, 5 нафар аз риштаи Хифз ва кироати кулли Куръон бо риояи тачвид ва тафсири Куръон, 5 нафар аз риштаи Хифз ва кироати кулли Куръон бо риояи тачвид бо зикри сахифа ва оят, 1 нафари аз риштахои бокимонда, 10 чузъи, 20 чузъи ва кулли Куръон интихоб шуданд, ки хакки намояндаги аз кишварро дар озмуни байналмиллалии Куръони мачид, рузхои 5-6 июл дарёфт мекунанд.

 Синну соли иштирокчиён то 25 солаги ба эътибор гирифта шудааст. Дар ин озмун аз кишвархои собики Шурави кориёну хофизони Куръон иштирок намуда, доварии озмунро доварони байналмиллали аз мамлакатхои араби довари хоханд кард. Рафти озмун нишон дод, ки мардуми точик вокеан, дилбастагии хосе ба Куръони азимушшаън ва хифзи он доранд. Зеро иштирокчиёни хурдсол гувохи ин буд. Хамчунин, ягона духтари хофизаи Куръон аз Точикистон-Мадинаи Шариф, ки синнаш хурд буда, хонандаи синфи 5 гимназияи Донишкадаи исломи мебошад, гувохи Куръондустиву диккати махсус ба хифзи он аз тарафи миллати шарафманди точик махсуб меёбад.

 Чизи чолиби диккати дигар он буд, ки чун порсола дар риштаи Хифз ва кироати кулли Куръон бо риояи тачвид бо зикри сахифа ва оят чанд нафаре, ки иштирок доштанд, хамаги бо тайёрии пухта омада буданд ва синнашон низ хурд буд. Махсусан, баромади Холиков Лутфулло - хонандаи синфи 6-уми гимназияи Донишкадаи исломи хеле чолиб ва мафтункунанда буд. Чун у, ба хар саволи доварон бо чавоби пурра ва бе хато, ва хатто сураи номбурда чанд оят дошта, аз кадом сахифа шуруъ шуда, ба кадом сахифа поён меёбад. Ба гуфтаи тамошобинону доварони озмун, Лутфулло компютери зиндае буд, ки чавоб медод. 

 Баъди адои намози пешин то соати 14 озмун танаффус эълон намуд. Баъди он, барандагони озмун аз тарафи Раиси Шурои уламои Чумхурии Точикистон Саидмукаррам Абдулкодирзода эълон гардида, барои хамаи иштирокчиёни озмун, бехтарин таманниёт ва дуохоро намуданд. Аз чумла, кайд карданд, ки хама иштирокчиёни озмуни имруза, сазовори ифтихорномахои махсус ва даъватномаи хос барои озмуни байналмиллалии Хифз ва кироати кулли Куръон бо риояи тачвид, ки рузхои 5-6 июл дар Кохи равобити пойтахт баргузор хохад гашт, сарафроз гардонида хоханд шуд. Ва бори дигар, аз кадрдонии устодону хофизони Куръон ёдовар гашта, таъкид доштанд, ки дар рузхои озмун бо иштироку хуби худ, обури миллати моро баланд бардошта, маданияти волои мусалмонии халки точикро ба хама чахониён собит созанд.

Дустии Худо

Мегуянд, он замоне, ки Хазрати Юсуфи  паёмбар (а) дар зиндон буд, марде ба у гуфт: "Эй Юсуф! Туро дуст дорам."

Хазрати Юсуф (а) гуфт: "Эй чавонмард! Дустии ту  ба чи кор меояд? Аз ин дусти маро ба бало афкани ва худ низ дар балохо мубтало шави. Падарам Яъкуби паёмбар (а) маро дуст дошт ва бар асари дустдории ман биноиашро аз даст дод ва ман бошам, ба чох афтодам. Зулайхо, хамсари Азизи Миср иддаои дустии ман карду ба сарзанишу маломати мисриён дучор гашт ва ман бошам, ба зиндон афтодаму то кунун ранчхо кашидаму кашида истодаам.

 Ту Худои яккаву ягонаро дуст дошта бош, то на дар бало биафти, ва на дарди саре бини."

Худои мехрубонам

Пеш аз инхо фикр мекардам, Худо
Хонае дорад миёни абрхо.
Мисли касри подшохи киссахо,
Хиште аз алмосу хиште аз тилло.
Пояхои бурчаш аз очу булур,
Бар сари тахте нишаста бо гурур.
Мох барки кучаке аз точи у,
Хар ситора пулаке аз точи у.
Атласи пирохани у осмон,
Накши руи домани у кахкашон.
Раъду барки шаб садои хандааш,
Селу туфон наъраи туфандааш.
Дукмаи пирохани у офтоб,
Барк тегу ханчари у мохтоб.
Хеч кас аз чои у огох нест,
Хеч касро дар харимаш рох нест.
Пеш аз инхо хотирам дилгир буд,
Аз Худо дар зехнам ин тасвир буд.
Он Худо берахм буду хашмгин,
Хонааш дар осмон дур аз замин.
Буд аммо дар миёни мо набуд,
Мехрубону содаву зебо набуд.
Дар дили у дусти чое надошт,
Мехрубони хеч маъное надошт.
Хар чи мепурсидам аз худу Худо,
Аз замин, аз осмон, аз абрхо.
Зуд мегуфтанд, ин кори Худост,
Пурсу чу аз кори у коре хатост.
Об агар хурди, азобаш оташ аст,
Хар чи мепурси, чавобаш оташ аст.
То бибанди чашм, курат мекунад,
То шуди наздик дурат мекунад.
Кач кушуди даст, сангат мекунад,
Кач ниходи пой, лангат мекунад.
То хато карди азобат мекунад,
Дар миёни оташ обат мекунад.
Бо хамин кисса дилам машгул буд,
Хобхоям пур зи деву гул буд.
Нияти ман дар намозу дар дуо
Тарс буду вахшат аз хашми Худо.
Хар чи мекардам хама аз тарс буд,
Мисли аз бар кардани як дарс буд.
Мисли тамрини хисобу хандаса,
Мисли танбехи мудири мадраса.
Мисли сарфи феъли мози сахт буд,
Мисли таклифи риёзи сахт буд.
То ки як шаб даст дар дасти падар,
Рох афтодам ба касди як сафар.
Дар миёни рох, дар як русто,
Хонае дидем хубу ошно.
Зуд пурсидам, падар ин чо кучост?
Гуфт, ин чо хонаи хуби Худост.
Гуфт, ин чо мешавад як лахза монд,
Гушае хилват намозе сода хонд.
Бо вузуе дасту руе тоза кард,
Бо дили худ гуфтугуе тоза кард.
Гуфтамаш, пас он Худои хашмгин,
Хонааш инчост, ин чо дар замин?
Гуфт, оре хонаи у бе риёст,
Фаршхояш аз гилему бурёст.
Мехрубону содаву бекина аст,
Мисли нуре дар дили ойина аст.
Метавон бо ин Худо парвоз кард,
Суфраи дилро барояш боз кард.
Мешавад дар бораи гул харф зад,
Софу сода мисли булбул харф зад.
Чакка-чакка мисли борон харф зад,
Бо ду катра аз хазорон харф зад.
Метавон бо у самими харф зад,
Мисли ёрони кадими харф зад.
Метавон мисли алафхо харф зад,
Бо забони бе алифбо харф зад.
Метавон дар бораи хар чиз гуфт,
Мешавад шеъре хиёлангез гуфт.
Тоза фахмидам, Худоям ин Худост,
Ин Худои мехрубону ошност.
Дусте аз ман ба ман наздиктар,
Аз раги гардан ба ман наздиктар.

Шинохти Худо

Донишчуе ба устодаш гуфт: "Агар Шумо ба ман Худоро нишон бидихед, ибодаташ мекунам ва то вакте Худоро набинам, уро ибодат намекунам."
Устод ба интихои синфхона рафт ва ба он донишчу гуфт: "Оё маро мебини?"
Донишчу посух дод: "На устод! То вакте пуштам тарафи шумост, шуморо намебинам."
Устод назди у омада, нигохе ба у карду гуфт: "То вакте ба Худо пушт гардондаи, уро нахохи дид!"
*  *  *  *  *  *  *  *  *  *  *
Руи пардае, ки Хонаи Каъбаро пушонида аст, ин оят навишта шудаги аст: "Набиъ ъибоди анни анал-гафурур-рахим"...

Ва ман хануз ва то хамеша ба ин як оят хушнудам. "Бандагонамро огох кун, ки ман бахшандаи мехрубонам."

Имам одной мечети переехал жить в Лондон, в Британию. Выходя из дома в город, он в основном пользовался автобусом... Несколько недель спустя после смены места жительства, во время поездки в автобусе, на который он часто садился, и который водил один и тот же шофёр, при плате за проезд, водитель, давая имаму сдачу, переплатил двадцать лишних пенсов от стоимости билета., Тот подумал про себя, что нужно вернуть лишние деньги, так как они не по праву попали к нему. Однако, поразмыслив немного, сказал себе:

- «Ничего страшного, это настолько незначительная сумма, что никто не станет даже внимания обращать на неё. К тому же автобусные компании получают громадные прибыли от продажи билетов. Эта сумма нисколько не отразиться на них. Поэтому лучше сохранить эти деньги, считая их подарком от Всевышнего, и промолчать».

Когда же автобус остановился на нужной имаму остановке, он немного задержался, а затем,протянув водителю двадцать пенсов, сказал:

- «Возьмите, пожалуйста! Вы переплатили мне».

Водитель автобуса, взяв деньги, с улыбкой спросил:

- «Не Вы ли новый имам в этом районе? Я уже давно думаю зайти в вашу мечеть, чтобы помолиться там. Что касается этих денег, то я специально дал Вам их, чтобы посмотреть на Вашу реакцию».

После того, как имам вышел с автобуса, он почувствовал слабость в ногах и чуть не потерял сознание от шока. Затем он схватился за первый столб, чтобы не упасть,и, устремив лицо к нему, воскликнул со слезами:

- «О Аллах! За двадцать пенсов я чуть было не продал Ислам!»

P.S: Помните, что мы никогда не знаем, как будут реагировать люди на наше поведение. Возможно иногда мы единственные, кто олицетворяет для них Коран и Ислам. Поэтому мы всегда должны быть примером и образцом для других. Быть всегда честными и верными, потому что, кто знает, может именно за нами наблюдает кто-то из окружающих и по нашим поступкам судит обо всех мусульманах, а следовательно в соответствии с нашим поведением судят и об Исламе.

Роҳи хона (Очерк) Абдулқодири Раҳим

Ба пешвози мо ӯ гӯё бархост. Оре, аз гӯр. Ман аз кафан дарёфтам, ки ӯ аз гӯр бархост. Аммо ҳамчунон табассум ба лаб дошт. Агар тағйири либос мекард, ӯро намешинохтам. Бо он ки дар гӯристон будем. Аз дунболи мурғи хиёл мерафтам, ба замонҳо, ба маконҳои беғамӣ. Падарамро медидам. Досе дар даст дошт ва мегуфт: «ҳангоми дарав аст». Ман кадуи пур аз оби чашмаи зулолро барояш мебурдам. Ў менӯшид ва мегуфт: «Худо умри обро бубинӣ».
Ҳолӣ мо ўро, падарамро, ба хонаи охираташ мебарем. Дар андак замон танҳояш гузоштам. Бобои Саид мегуфт: «мурдаро танҳо нагузоред. Хосияти хуб надорад».
Не, ӯ бо дигарон буд, бо ман набуд. Балки дигарон бо ӯ буданду ман бо ӯ набудам. Аммо агар ҳам ӯро дар имрӯз танҳо гузоштам, на бо ӯ будам, дар рӯзҳое, ки рафта? Мегӯяд, ки вакт барнамегардад, монанди оби ҷуй, оби равон. Аммо чӣ сон баргашт? Ё ман баргаштам? Агар на дар асл аст, пас чӣ сон мо бо ҳамсӯҳбат кардем, аз дидори хамдигар бахра бардоштем?
Ва бобои Шайх чӣ гуна дар ҳамон сурате кӣ буд, ба пешвози мо бархост? Даҳ сол пештар буд, ки мо ӯро ҳамин гуна, ки падарамро ҳолї овардаем, ба пои дигарон, ба дўши дигарон, дар як вақт, он ҳам баъди намози пешин, овардем. Либосаш ҳиҷ тағйир наёфтааст. Ва худи ӯ низ. Табассумаш хам дигар нашудааст.
Оре, ин бобои Шайх аст. Аввалин касе, ки ба пешвози мо бархост, ӯ буд. Дигар ҳиҷ касро ҳам надидам. Ҳатто на модарамро, на бародаронамро.
Монанди бист соли пеш ба мардум мегуфт: «Намоз мехонед? Ана дидед, ранҷидед. Ман шуморо имтиҳон намекунам. Агар намоз бихонед, дар намоз мегӯед: «Иннака Ҳамиду Маҷид». Агар Кафтархона, Кафтархонаи Восеъ ки биёед, марҳамат, ҳатман моро хабар бигиред, агар номи маро фаромӯш бикунед, намозро ба хотир биёред. Мо ду бародарем; Ҳамиду Маҷид. Maн Маҷид ном дорам. Хонаи ман дар сари роҳ аст. Аввал хонаи ман аст, баъд хонаи бародарам. Аммо ӯ, ки мулло аст, номаш дар аввал омадааст. Ва низ ака Ҳамид мегӯӣ аввал. Вагарна бояд номи ман аввал меомад. Ман бародари калониям. Аммо дар шиноснома ӯ аз ман калонтар аст, ду сол. Пеш аз ман ба нафақа баромад».
Ман боз мешуморам. Оре, падарам даҳ сол пас аз бародараш оламро падруд гуфт. Ба хонаи охираташ, ки пештарак сохта буданд, менигарам. Болотар, чанд қадам дуртар аз хонаи бобои Шайх аст. Аввал хонаи бобои Шайх аст, баъд хонаи ӯ. Ман такрор мекунам: «Иннака Ҳамиду Маҷид».
Бобои Шайх, ба пиндорам, барои охирон бор унвони хонаи худро ва бародарашро ба мо дод.
Аммо, ба ростӣ, ӯ ду хона дорад. Хонаи охираташ, он қадар машҳур нест, на ҳама онро дидаанд.
Хонаи дунёияш шӯҳрат дорад. Ў ҳаст, нест дар он, фарқе надорад. Мардум меоянду овоз медиҳанд: «Хонаи шайхи Маҷид аст?» Ва баъд ҷавобро интизор намешаванду бо дилпурӣ ворид мегарданл.
Ин хона ҳамчунон обод аст, дастурхонаш кушода аст.
Аз ў якчанд, ёди нек.
Дар роҳ меистад ва мусофиронро ба хона мехонад, бар сари як пиёла чой.
— Бобои Шайх!
— Лаббай, меҳмони азиз!
— Қиссаи шайхии шуморо ҳамин раиси мо намедонад. Мехоҳад, ки...
— Э биёед, сахт нагиред. Ман шайхи асил нестам, ҳамин хел шайхҳо бисёранд. Дар баъзе маъракаҳо болонишинам мекунанд, ки шайхӣ. То мефаҳманд оммиям, ки лаълии пури гӯштбирёнро наздам мегузоранд. Дар ҷанозаҳо ҳамчун Шайх эртишпулиам медиҳанд.
— Бобои Шайх, гапро мегурезонед. Чӣ хел мешавад? Раиси мо сахт ихлосманди шумо аст, меҳмон аст. Меҳмон норизо бархезад, хуб аст?
— Ай не, не, не. Дар ҳиҷ куҷо аммо ҳикоят накунед, хайр?
— Не, бобои Шайх. Мо ин хел одам нестем.
— Э садқатон, садқаи қадамҳотон. Хуш омадед, хуш омадед. Қадами мехмон файз дорад, файз меорад. Бадбахт аст, мегӯянд, одаме, ки хонааш меҳмон намеояд. Аммо бадбахттар аз ӯ боз касе будааст, ки хонааш меҳмон меояду гиромияш намедорад, қадраш намекунад.
— Мартабаи меҳмонро медонеду...
— Хикоят мекунам, ҳикоят мекунам, ҳозир, меҳмонҳои азиз, аввал бубинам, чой доред ё не.
— Дорем, дорем, беташвиш бошед, ташвиш накашед. Аммо гапро нагурезонед.
— Не, не, садқатон, меҳмонҳои азиз! Он вақт ҷавон будам, зан надоштам. Дар миёни пахтазор духтареро бӯсидам. Як кас инро дид. Шарм кардам. Гуфтам замин бикафаду бидароям.
Бегоҳ, дар назди мардум он кас гуфт: Маҷид! Ҳикоят бикунам ё не?
— Не, не!
— Хайр барои он кор чӣ бигӯямат!
— Шайх.
Ана аз ҳамон замон ман шайх шудам, шайхи Маҷид. Ман дар асл шайхи бӯсаям, шайхи мачакам.
Бобои Шайх обмон буд, дар пахтазор. Ҳиҷ гоҳ ба кор дер намерафт ва барвақт барнамегашт. Ҳангоми нисфирӯзӣ низ дар вақти муқарраршуда ба хона меомад.
Бобои Абдулхаким як нисфирӯзӣ ба ӯ гуфт:
— Шайх! Вақт шуд акнун, биё биравем!
— Не, ҳанӯз соат як нашудааст.
— Ана ба соат бинигар, як шудааст.
— Соатат нағз кор намекунад.
— Хайр, ту аз куҷо фаҳмидӣ, ки соат як нашудааст?
— Соат як, ки шавад, хари ман ҳангос мезанад.
Пас аз чанд дақиқа, дар ҳақиқат, хар ҳангос мезанад.
Хар аз ӯ метарсид, сахт метарсид. Ӯро ки медид, гӯшҳояш рост мешуд. Чун болои он менишаст, хар дармеёфт, ки зуд бояд роҳ биравад ё оҳиста.
— Сангаҳмад!
— Чӣ мегӯй, бобои Шайх.
— Харатро мегирӣ ё не? Соҳибияш мекунӣ ё не?
— Чӣ кор кардааст?
— Замини ман медарояд.
— Э бобои Шайх, аҷаб гaп мезанӣ. Чӣ бадӣ дорад? Ана харат имрӯз ё пагоҳ хутик мезояд. Аз хари кӣ? Аз хари ман! Фоидаи кӣ мешавад? Фоидаи ту.
— Агар хари ман аз хари ту хутик бизояд, даркор нест.
Ва пагоҳӣ бобои Шайх харашро бозор бурд, фурӯхт ва нархар харид.
Хари нав харида дар як ҳафта рамузи соҳибашро омӯхт балки бобои Шайх онро ёд дод.
Пас аз ду ҳафтаву дурӯза кай Тӯтӣ дарвозаро кушоду овоз дод.
— Бобои Шайх, дар хона ҳастӣ ё не?!
- Биё, биё, Тӯтӣ! Хуш омадӣ, хуш омадӣ!
Акаи Тӯтӣ марди панҷоҳупанҷ сола аст. Бе хар ба ҳеҷ куҷо намеравад. Агар ҳамсояаш ду хона он тарафтар бошаду ӯро даъват бинамояд, ки меҳмон дорад, ҳатман харашро ҷил мекунаду савораш мешавад ва бо он меравад.
Он рӯз аммо акаи Тӯтӣ хонаи бобои Шайх пиёда омад. Дар ҳайрат афтоданд.
— Бобои Шайх!
— Лаббай, Тӯтӣ!
— Хиҷ медонӣ, ки ман ҳамшаҳрии занат ҳастам, аз Наврӯҳои Ховалингам?
— Медонам, медонам, Тӯтӣ.
— Безанӣ ҳам мушкиласт-а? Зани ту ҳам мурд, зани ман ҳам. Аммо ман ҳамшаҳрии зани ту ҳастам.
— Насиб будаст, бисёр ғам махӯр.
— Э бобои Шайх, ачаб гап мезанӣ. Чӣ хел ғам намехӯрам? Зан мурд, баъди он хар. Ана бе хар чӣ кор мекунам? Чӣ хел ба як ҷо меравам? Пойҳоям дард мекунанд, иллатиянд.
— Хайр, таќдир ҳамин хел будааст. Чӣ ҳам мекунӣ?
— Дуруст. Аммо медонӣ, ки ман барои чӣ омадам?
— Хуш омадӣ! Ку бигӯ, бишунавам!
— Омадам, ки ҳамин харатро ба ман бифурӯшӣ. Не нагӯ, илтимос! Ба хотири ҳамшаҳрии занат буданам не нагӯ.
— Тӯтӣ, чӣ хел мешавад?
— Не, нагӯ. Бисёр аҷоиб мешавад. Савоб мегирӣ. Хамин хари ту, танҳо хари ту писандам афтодааст. Фақат ӯ маро мебардорад.
— Охир ман ҳам дигар хар надорам. Азоб кашидам, Кулоб рафтам аз ҳамин Кафтархона, пои пиёда, ки ин харро харидам.
— Бобои Шайх, дари хонаат омадам, пиёда. Не, ту мара ягон бор ҳамин хел пиёда дида будӣ? Зан мурд, хар мурд.
Дили бобои Шайх ба холи ӯ месӯзад, розӣ мешавад.
— Бобои Шайх, яксаду сию панҳ нагӯ. Хамин доштагиям навад сӯмаст. Биё, розӣ шав, рӯятро Худо бинад.
— Тӯтӣ, хайр ту ҳам як фикр кун. О харро ман аз Кулоб харидам. Аз Кафтархона чӣ қадар роҳ аст медонӣ. Ман ҳам дар шаст даромадам, Тӯтӣ. Пиёда рафтам. Ҳамин қадар харидам — яксаду сию панҷ сӯм. Ягон сӯм зиёд нагуфтаам.
— Чӣ кор кунам, бобои Шайх? Ман навад сӯм дорам. Ба хотири ҳамшаҳригии занат розӣ бишав!
Бобои Шайх розӣ мешавад. Тӯтӣ дар хар савор, меравад.
— Ата, харро барои чӣ фурӯхтӣ?
Чашмони бобои Шайх пур аз об мешавад, кӯдаки ятимаш, аз ҳама хурдсолаш Назруллоҳ, ки ризо несту мепурсад.
— Бачаҷон, шунидӣ, ки гуфт; «Зан мурд, хар мурд». Боз ҳамшаҳрии очаат будааст, бори аввал ба ҳоҷат хонаамон омадааст. Барои ӯ ҳам осон нест. Одам бояд аз хонаи кас ноумед барнагардад. Мехарем, боз як хари дигар мехарем, аз ин хар хубтарашро, беҳтарашро.
Хонаи бобои Шайх дар сари роҳи мошингард аст. Он оддӣ аст, бисёр оддӣ.
Мегуфт. - «Э, мо пеш рафтем, пеш. Падарам ҳам хона дошт. Чӣ хонае буд? Оташ меафрӯхт, ки хонааш гарм шавад, аммо куҷо гарм мешуд? Он пур аз дуд мешуд. Шикоят мекардам. Падарам дар ҷавоб мегуфт: «Э зард, як гӯшаяки гӯр шикоф шаваду бубинам, ки чӣ хел хона мекунӣ. Боз хонаи маро намеписандӣ-а?».
Э ата, гӯр шикоф ҳаст, ки бубинӣ?! Бубин, бачаат чӣ хел хона сохтааст. Дудаш ба куҷо меравад, намебинӣ. Э ата, ата, бошӣ, ки бо чӯби зардолу як аловат кунаму гарм шавӣ, то бигӯӣ: «Офарин!».
Э ин хама гап аст, гап. «Меҳмони раворава ҳамин хона бас аст».
Хонаи бобои Шайх дар назди духтурхонаву китобхонаву пахтазор аст. Бемор ҳам меояд хонаи ӯву духтур ҳам. Ва низ китобхону китобдор. Обмонҳо гоҳ-гох, меҳмони хонааш мешаванд.
— Зани Холбобо! Дарвозаро кушодӣ, даромадӣ, хуб кардӣ. Ана акнун дар ҳамон ҷо биист! Бигӯ, ки дар ин чиллаи тобистон барои чӣ омадӣ?
— Атаи Холаҳмад, намемонӣ, ки меҳмон биёяд?
— Очаи Холаҳмад, кори худатро бикун. Ба кори мо шарик нашав!
Бобои Шайх ин замон дар рӯи кат нишастааст, ҳамроҳи обмонҳо. Аз дарвоза нӯздаҳ, қадам дур аст.
— Бобои Шайх, хайр пештар биоям, баъд бигӯям, ки барои чӣ омадаам.
— Майлаш, биё.
Зани Холбобо пештар меояд.
— Бобои Шайх, духтурхона омадам. Як доруро ин духтури Холмад се сӯм мегӯяд. Боз мегӯяд, ки то сӯмро надиҳӣ, доруро намедиҳам. Гуфтам: «О, Холмад, гурезӣ нестам, рӯятро Худо бинад, Холбобо ки омад, медиҳад». Не, ҳиҷ розӣ нашуд. Ин қадар сахтии одамро бори аввал дидам, бобои Шайх.
Омадӣ, ки қарз бигирӣ, зани Холбобо?!
— Ҳа.
- Медиҳам, аммо ба чанд шарт: якум ин ки пуламро, ки мегардонӣ, айнан бояд ҳамин хел бошад. Нигоҳ кун, зани Холбобо. Напа нав бошад, на кӯҳна. Сето яксӯмаро намегирам, як сесўма бояд бошад. Дуюм ин ки ман ҳолӣ дар замин туф мекунам. Туфам хушк ношуда, пуламро бояд бигардонӣ, шӯхӣ нафаҳм, пахта дар об омадааст. Мо дамгирӣ не, хӯрокхӯрӣ омадаем. Ҳамроҳонам мераванд, ман туро интизор мешавам, бояд пуламро зуд баргардонӣ.
Зани Холбобо пулро мегираду меравад. Меравад ва пас аз як ҳафта бармегардад.
— Зани Холбобо! Ин пулат намешавад, монанди пули худам нест. Пули ту навтар аст.
— Чӣ фарқ дорад, бобои Шайх, бигир!
— Не, шарт чӣ буд? Тӯфи ман хушк шуд, наёмадӣ.
— Э бобои Шайх, барои ҳамин се сӯм...
— Не, зани Холбобо! Аз ман насиҳат, якум ин ки бе иҷозати шавҳарат ба ҳиҷ куҷо нарав. Дуюм ин ки ба духтурхона, бозор, магазин, ки рафтанӣ шудӣ, бе пул марав.
Пас аз рафтани зани Холбобо Абдулҳай меояд. Абдулхай дар гузари поён хона дорад. Њазор қадам аз хонаи бобои Шайх дураст.
— Бобои Шайх, ҳастӣ ё не!
— Биё, дигар куҷо меравам? Маро аз ду ҷо меёбӣ! Хонаву пахтазор.
— Бобои Шайх, ба як кор пешат омадам. Пагоҳ Остонҷонро зан медиҳам. Дар дусад сӯм дармондем, кор пеш намеравад. Ҳиҷ кас қарз надод. Акнун пеши худат омадам.
— Э Абдулҳай, парво накун. Дорам, медиҳам.
Бобои Шайх дусад сӯм меораду рӯи дастони Абдулҳай мегузорад.
— Абдулҳай! Медонӣ, ки пулро кай бармегардонӣ?
— Не!
— Вақте Остонҷон соҳиби кӯдак бишавад. То соҳиби кӯдак нашавад, пулро наёрӣ-а!
— Хуб!
Пас аз чанд сол дар сари дастархон, замоне, ки пиёлаи чой дар даст дошт, бобои Шайх аз фарзандонаш пурсид:
Ҳамин Остонҷони Абдулҳай ҳиҷ соҳиби кӯдак шуд?
— Се кӯдак дорад.
— Ман хестам.
Бобои Шайх пиёлаи чояшро нанӯшида рӯи дастурхон мегузорад ва меравад.
— Абдулҳай! Хонаат омадам, зиндаӣ ё мурда?
— Биё, биё, бобои Шайх, зиндаам, зинда.
— Зинда, ки бошӣ, бигӯ: Остонҷон кӯдакдор шуд ё не?
— Шукри худо, сето дорад.
— Сето ки дошта бошад, бигӯ, ки шарт чӣ буд? Зуд бош! Пулро зуд биёр! То наорӣ, ман аз ҳамин ҷои нишастаам намехезам.
Бобои Шайх дар намоз аст. Ба чониби рост салом медихад ва мебинад, ки гӯсфандон ба боғча медароянд. Дар ҳамин ҳол овоз медиҳад: Ҳе, кӣ ҳастӣ?! Қурбон, Холаҳмад, Давлат, Файзулло, Соро, Саврӣ, гӯсфандонро бигардонед. Мебинед ё не?! Дар куҷоед?!
Ва баъд ба ҷониби дасти чап салом медиҳад ва Сайфуллоро мебинаду мегӯяд:
— А Сайфулло, поят бишканад, намебинӣ? Дар куҷо мегардӣ? Зуд гӯсфандонро бигардон.
Мегӯям: «Ака, о ин намоз қабул намешавад. Баъди як ҷониб салом додан гап задед».
Мегӯяд: «Дуо бикун, ки қабул бишавад. Ман як умр ҳамин хел намоз хондам. Қабул кардану накардан дар ихтиёри худаш ҳаст. Гапҳои мо ҳама беҳуда аст.
Худо ҳиҷ розӣ нест, ки ҳайвон гушна бошаду ман бо ҳузур намоз бихонам.
Корҳои мо дар пеши Худо, бачам, ҳама хандаовар аст.
Медонӣ-намедонӣ барои меҳмонҳои азиз як умр дар миёни кӯрпаҳо арақ пинҳон мекардам.
Ман намефаҳмам, ки «азиз»-ро ба кадом маънӣ мегӯяд. «Меҳмонҳои азиз, меҳмонҳои Азиз» такрор мекунам оҳиста. Азиз бародари аз ҳама хурдияш ҳаст. Чанд деҳу як шаҳр аз ӯ дуртар зиндагӣ мекунад.
Ӯ суханашро давом медиҳад, «Меҳмонҳои азиз охир аз хона нороҳат, норизо бираванд, хуб нест. Худо аз он банда шод намешавад.
Аз як домуллои машхур баъд пурсидам, ки ин корам дуруст аст ё не?
Гуфт: «Як умр барои худ гуноҳ харидаӣ». Пас аз он дигар ҳиҷ гоҳ барои меҳмонҳои азиз арақ, намехаридаму пинҳон намекардам.»
Бештар хонаи хоҳараш мерафт, хонаи аммаи Саломат. Хонаи ӯ чанд қадам поёнтар аз хонааш аст. Он ҳам то он вақт, ки зинда буд.
Як рӯз дар хонаи ӯ менишастем, чой менӯшидем. Бобои Шайх омад аз бағал як ҷуворимаккаро бароварду ба Файз рӯ овард. Гуфт: Файз! Синфи чанд мехонӣ?
Синфи ҳашт.
Хайр, боз дар Кӯлоб мехонӣ, дар шаҳр. Ба як саволи ман ҷавоб бидеҳ:
— Ҳамин ҷуворимакка ба чӣ кор меояд?
- Мо ин ҷуворимаккаро мегирем ва дар замини шудгор ҷуяк кашида мешинонем. Баъд ҳосил медиҳад, ҳосили бисёр. Баргу пояҳояшро реза карда, ба гову гӯсфанд медиҳем нахуди ҷуворимаккаро метавонем худамон пӯхта бихӯрем ё ба мурғ бидиҳем.
- Нодуруст, Файз!
- Чӣ хел нодуруст?!
- Гапро барои чӣ бисёр мекунӣ? Бигӯ, ки барои хоҷагӣ. Ана барои хоҷагӣ ман инро аз роҳи пода, аз таги пои говҳо гирифтам. Фаҳмидӣ?!
Фурсат меёфту китоб мехонд. Аз ҳама чиз бохабар буд. Аз фарзандонаш мепурсид: Мо чанд республика дорем? Канали Суетс дар куҷо аст? Европаро аз Осиё дар харита ҷудо карда метавонед?
Бо шавқ ҳикоят мекард: «Аскарӣ рафтам. Командир гуфт: «Митя! Маркази СССР куҷо аст?» Москва гуфтам. Понздаҳ республика, понздаҳ мамлакати сотсиалистиро ҳам ном бурдаму зуд ҳамаро аз харита нишон додам. Аз Евразия низ пурсид. Ҷавоб гуфтам. Масоҳати СССР-ро пурсид. Дуруст љавоб додам. Баъд хурсанд шуду гуфт: -Митя! Ту чӣ кор мекардӣ?
Гуфтам: - Колхозчӣ.
Гуфт: -Не, Митя, бовар намекунам. Ту муаллим хастӣ, муаллими география.
Э медонед, ки муаллими мо ана ҳамин Шералӣ Тӯрахон буд? То ба синфи чорумӣ. Мо ин ҳамаро ҳамон вақт медонистем. Агар ба як савол ҷавоби нодуруст медодӣ, Шералӣ Тӯрахон саратро дар тахтаи синф мезаду аз чашмат оташак мерехт. Шумо хонданро ҳам мазоҳ мекунед. Ана ту, дар синфи даҳ мехонӣ, ҷавоби ин оддитарин саволҳоро намедонӣ. Давлати Советӣ боз ба умед, ки муаллимаш дарс медиҳаду талабааш дониш мегирад. Замон дигар гашт, вайрон шуд. Шумо дар ҳалқи одам, агар бимирад, об намечаконед.
«Қассас-ул-анбиё»-ро, ки мехонданд, мегуфт: Биистед акнун, муллоҳо. Гап омад, гап. Сайфиддин, гапро набур, ки фаромӯш мешавад. Бигӯед: Мақсад аз гуфтани ин азобҳои дӯзах бо он ҳама морону оташҳои сӯзону завлонаҳо чӣ аст? Дидед. намедонед, ҷавоб дода наметавонед. Ман мегӯям: Мақсад он аст, ки ай одам, одам шав!
Осмон абр дорад, абри сиёҳ ва мехоҳад бигиряд.
Бобои Шайх бар ойина менигарад, ойинаи гирди хурдакак. Даст ба риши сафедаш ҳам мебарад ва оҳи сард мекашад.
— Э медони-намедонӣ, очаи Холаҳмад мурд. Манаҳашро худам бастам. Шаб буд. Дар ҳамин шабӣ мурдаро дар хона гузоштаму рафтам, пахтазор. Пахта дар об омада буд, обаш додаму омадам. Кор вазнин буд. Зиндагӣ ҳам, бачам, ҳамин хел зўр аст. Мурда мемирад, зинда бояд зиндагияшро давом бидихад. Марг мушкил аст, зиндагӣ аз он ҳам мушкилтар.
Як чизро аз ту мепурсам, лекин наранҷу рост бигӯ, хотирбинӣ накун. Ҳамин, ки ман бимирам, нафақаамро ба кӯдаконам медиҳанд ё не?
— Медиҳанд, ака, медиҳанд. Лекин аввал якчанд сол, як сӣ-чил сол худат бигир.... Як сол нашудааст охир.
— Ана акнун ман дигар бимирам ҳам, парво надорам. Худо бандам бигираду мӯҳтоҷи нокасам накунад. Ва ҳам мехоҳам, ки бо дасти гирову пои равон бимирам. Намехоҳам бемори бистарӣ бошам. Э он вақт фарзандат ҳам аз ту безор мешаваду бародару хешовандонат ҳам.
Бобои Шайх дар зимистон мурд, зимистон, ёздаҳуми феврали соли як ҳазору нуҳсаду наваду як. Аммо рӯз офтобӣ буд, гарм буд. Ҷанозаи хуб ёфт. Дар миёни роҳи ин ду хона аҳли деҳ, дӯстону хешовандон ранҷ накашиданд ва гуфтанд: «Дили соф, ки дошт, дар ин чиллаи зимистон ҳаворо бубин».
Мо аз гӯристон, аз назди хонаҳои охирати падарам ва бобои Шайх бо андӯҳи бузург ба деҳа меоем. Ба ҳавлии хонаи дунёии падарам мардум ворид мешаванд. Аз Қуръон чанд оятро мехонанду дуо мекунад ва мераванд. Аз забони ҳеҷ як ин мардум аммо намешунавам; «Иннака Ҳамиду Маҷид». Умеде тасаллоям медиҳад, ки ҳатман ин мардум дар намоз онро хоҳанд гуфт.
Бигӯед, эй мардум, бигӯед! Бигӯед, эй наздикон, эй дӯстон, эй хешовандон ва роҳи хонаҳои ин хар ду бародарро фаромӯш накунед ва биёед. Он ҳар ду ҳаминро чун аз шумо мехостанд.
Соли 2001

Koran by heart

http://www.youtube.com/watch?v=-YCaQVIoq8Y&feature=related
http://www.youtube.com/watch?v=Bc-H6jn7VFA&feature=related
http://www.youtube.com/watch?v=2zKpEJLYHvM&feature=relmfu
http://www.youtube.com/watch?v=_JzP594L6Q4
http://www.youtube.com/watch?v=Bc-H6jn7VFA&feature=related
http://www.youtube.com/watch?v=aR0oV4P9sEQ
Набиюллох Саидов аз Точикистон
http://www.youtube.com/watch?v=qeEEA_vk51g&feature=related

Гурӯҳи 99-ум

Подшоҳе, ки ба як кишвари бузург ҳукумат меронд, боз ҳам аз зиндагии худ розӣ набуд, аммо худ намедонист, ки сабаб дар чӣ бошад.
Рӯзе подшоҳ дар қасри худ қадам мезад. Ҳангоме, ки аз назди ошхона мегузашт, садои сурудхониро шунид. Ба дунболи садо, подшоҳ мутаваҷҷеҳи як ошпаз шуд, ки дар чеҳрааш хушбахтӣ ҳувайдо буд.
Подшоҳ бисёр ҳайрон шуда пурсид: - Чаро ин қадар шод ҳастӣ?
Ошпаз чавоб дод: - Ман фақат як ошпаз ҳастам, аммо талош мекунам, то зану бачаамро шод кунам.
Мо як хонае дорем, ки дар он ба андозаи кофӣ хӯроку либос дорем. Аз ин хотир ман розӣ ва хушҳол ҳастам.
Пас аз шунидани сухани ошпаз, подшоҳ бо вазири худ дар ин хусус сӯҳбат кард. Вазир ба подшоҳ гуфт:
- Он ошпаз то ҳол узви гурӯҳи 99-ум нест! Агар у ба ин гурӯҳ напайвандад, нишонгари он аст, ки марди хушбине аст.
Подшоҳ ба тааҷҷуб пурсид: - Гурӯҳи 99-ум чӣ гуна гурӯҳест?
Вазир посух дод: - Агар мехоҳед донед, ки гурӯҳи 99-ум чист, бояд ин корро анҷом диҳед:
- Як ҳамён сиккаҳои тиллоро, ки дар он 99 сиккаи тилло бошад, дар пушти дари хонаи ошпаз бигузоред.
Ошпаз пас аз анҷоми корҳо ба хона баргашт ва дар назди дари худ ҳамёнро дид. Бо тааҷҷуб ҳамёнро ба хона дароварда боз кард. Бо дидани сиккаҳои тиллои аввалан хеле ҳам дар ҳайрат шуду сипас аз шодии зиёд намедонист чӣ кор кунад. Ошпаз сиккаҳои тиллоиро рӯи миз гузошту ба ҳисоб кардан шурӯъ кард. 99 сикка баромад. Ошпаз фикр кард, ки иштибоҳе рух додааст. Борҳо тиллоҳоро шумурд, вале боз ҳам 99 сиккаи тиллоӣ буд!
У тааҷҷуб кард, ки чаро танҳо 99 сикка асту 100 сикка нест. Фикр кард, ки як сиккаи дигар куҷост ва шурӯъ ба кофтукоби сиккаи садум кард. Утоқҳо ва ҳатто ҳавлиро зеру рӯ кард, аммо хаставу кӯфта шуда, ноумед ба ин кораш хотима дод.
Ошпаз бисёр дилшикаста шуд ва тасмим гирифт, ки аз фардо бисёртар талош кунад, то як сиккаи тиллоии дигаре ба даст ораду сарвати худро ҳар чӣ бештар ба сад сиккаи тиллоӣ расонад.
То дер вакт фикр кард, ба ҳамин хотир, субҳи рӯзи дигар аз хоб дертар бедор шуд ва аз ҳамсару фарзандаш интиқод кард, ки чаро ӯро барвақттар бедор накарданд. Ошпаз мисли пештара дигар хушҳол набуд ва суруд намехонд, ӯ фақат ба ҳадди тавон кор мекард.
Подшоҳ намедонист, ки чаро ин ҳамёни тилло чунин балое ба сари ошпаз оварда аст ва сабаби онро аз вазир пурсид. Вазир чавоб дод:
- Ҳоло ин ошпаз расман ба гурӯҳи 99-ум даромадааст.
Аъзои гурӯҳи 99-ум касонеанд, ки онон зиёд доранд, аммо розӣ нестанд.

"کاش حقیقت داشت"

تصور کن برنده یک مسابقه شدی و جایزه ات اینه که بانک هر روز صبح یک حساب برات باز می کنه و توش هشتاد و شش هزار و چهار صد دلار پول می گذاره. ولی دو تا شرط داره.
یکی اینکه همه پول رو باید تا شب خرج کنی، وگرنه هر چی اضافه بیاد ازت پس می گیرند. نمی تونی تقلب کنی و یا اضافهٔ پول رو به حساب دیگه ای منتقل کنی. هر روز صبح بانک برات یک حساب جدید با همون موجودی باز می کنه.
شرط بعدی اینه که بانک می تونه هر وقت بخواد بدون اطلاع قبلی حسابو ببنده و بگه جایزه تموم شد.
حالا بگو چه طوری عمل می کنی؟
او زمان زیادی برای پاسخ به این سوال نیاز نداشت و سریعا ...
«همه ما این حساب جادویی رو در اختیار داریم ؛ "زمان". این حساب با ثانیه ها پر می شه. هر روز که از خواب بیدار می شیم، هشتاد و شش هزار و چهار صد ثانیه به ما جایزه میدن و شب که می خوابیم مقداری رو که مصرف نکردیم نمی تونیم به روز بعد منتقل کنیم. لحظه هایی که زندگی نکردیم از دستمون رفته. دیروز ناپدید شده. هر روز صبح جادو می شه و هشتاد و شش هزار و چهار صد ثانیه به ما می دن. یادت باشه که من و تو فعلا از این نعمت برخورداریم ولی بانک می تونه هر وقت بخواد حسابو بدون اطلاع قبلی ببنده. ما به جای استفاده از موجودیمون نشستیم بحث و جدل می کنیم و غصه می خوریم. بیا از زمانی که برامون باقی مونده لذت ببریم.»

بخشی از كتاب "کاش حقیقت داشت" - مارك لوی